ถ้าเห็นป้ายข้างทางเขียนว่า “น้องวัว” อย่าเพิ่งเข้าใจผิดว่าเป็นลูกวัวตัวจิ๋ว ๆ เพราะจริง ๆ แล้ว “น้องวัว” หรือ “น้องงัว” เป็นคำที่คนอีสานใช้เรียก รกวัว ซึ่งเป็นรกที่ออกมาหลังแม่วัวคลอดลูก เป็นส่วนที่ไม่ได้มีให้กินกันทุกวัน เพราะต้องรอให้วัวคลอดลูกเสียก่อน จึงถือเป็นของกินพื้นบ้านที่ค่อนข้างหายาก
.
เสน่ห์ของน้องวัวอยู่ตรงความหายากนี่แหละ เมื่อบ้านไหนมีวัวกำลังจะคลอด บางพื้นที่ถึงกับรู้กันว่า “บ้านนี้มีน้องวัว” แล้วแบ่งกันกินในครอบครัวหรือหมู่ญาติ เพราะสมัยก่อนหาไม่ได้ง่าย ๆ เหมือนเนื้อวัวทั่วไป และยังถือเป็นอาหารที่สะท้อนวิถีชีวิตแบบบ้าน ๆ ของชุมชนอีสานอีกด้วย
.
ส่วนเรื่อง รสชาติ คนที่เคยกินมักบอกว่ามีความนุ่มและเด้ง แต่ตัวรกมีกลิ่นเฉพาะและอาจมีกลิ่นคาวมากกว่าเนื้อวัวทั่วไป จึงต้องทำความสะอาดและปรุงให้ดี หลายบ้านนิยมต้มกับสมุนไพรอย่างตะไคร้ ข่า หรือใบไม้ที่ช่วยลดกลิ่น ก่อนนำไปทำอาหารต่อ
.
เมนูที่ทำจากน้องวัวก็มีหลายแบบ ตั้งแต่ อ่อมน้องวัว ต้มน้องวัว ลวกจิ้ม ย่าง หรือนึ่งกินกับแจ่ว โดยอ่อมแบบอีสานจะใส่ผักพื้นบ้านอย่างผักชีลาว ใบชะพลู และปรุงรสจัดจ้าน ส่วนแบบนึ่งหรือลวกจิ้มจะเน้นสัมผัสเด้ง ๆ แล้วกินคู่กับน้ำจิ้มแจ่วแซ่บ ๆ
.
ที่คนยังนิยมกินกัน ไม่ใช่แค่เพราะความอร่อย แต่เพราะ “กว่าจะได้กินต้องรอวัวคลอด” ทำให้น้องวัวมีความพิเศษกว่าเครื่องในทั่วไป แถมยังเป็นอาหารที่ผูกกับวิถีชีวิตและการแบ่งปันของชุมชนอีสาน เรียกว่าของดีบางอย่างไม่ได้หายากเพราะราคาแพง แต่หายากเพราะ “ต้องรอจังหวะให้ได้มา” นั่นเอง
.
หมายเหตุ: น้องวัวเป็นเครื่องในจากสัตว์ จึงควรเลือกแหล่งที่สะอาดและปรุงให้สุกทั่วถึงก่อนรับประทาน